AB VE MEDYA – AVRUPALI KİMLİĞİ

Medya çalışmalarında “gündem oluşturma” her zaman uzun uzun araştırılan ve tartışılan bir konu olmuştur. Bugün de gerek Türkiye’de gerek Avrupa’da medyanın kişilerin ve o ülkenin gündemini belirlemekte etkin bir rol oynadığı yadsınamaz bir gerçektir. Bir ülkenin medyasında yer alan konu başlıkları aslında aynı zamanda, kitle iletişim araçları ile o ülkede yaşayan kişilerin de gündemi haline gelir. Ya da tam tersi bir bakış açısıyla kişilerin gündemi medyanın gündemi haline gelip kişilere tekrar yansıtılmaktadır. Her iki olasılıkta da medyanın gündeminin bireylerin gündemi ile organik bir bağ taşıdığı açıktır. Bu organik bağ da medyanın gücünü ve etkisini her geçen gün daha fazla artırmaktadır.[i]

AB’NİN MEDYA POLİTİKALARI

Avrupa Konseyi’nin medya alanındaki hükümetler arası çalışma programı, 1976 yılında başlamıştır. Avrupa Konseyi çalışmalarında medyanın, demokrasinin vazgeçilmez bir aracı olduğu düşüncesinden hareket eder. Konsey medya alanındaki çalışmalarını 1981 yılından itibaren İnsan Hakları Genel Müdürlüğü bünyesinde gerçekleştirmektedir. 1987 yılında da medya ve iletişim konuları hükümetler arası çalışma programında ayrı bir alan olarak düzenlenmiştir.[ii] Bu alanda tartışılan konuların alt başlıklarından biri de “Avrupalı kimliği oluşturmada medya” olmuştur.

Avrupa’nın kurumları ve kimliği ile ilgili her tartışmada, sadece kurum ve kimlik sözcüklerinin anlamından dolayı değil aynı zamanda Avrupa projesinin kendi doğasından kaynaklanan, Avrupalı kültürü ve kimliğinin çok da fazla tanımlanabilir, izlenebilir ve her aşaması saptanabilir özellikte olmamasından dolayı da özel bir dikkat göstermek gerekmektedir. “Avrupalı kültürü ve kimliğinin inşası” her ne kadar sosyolojinin alanına girse de bu inşada medyanın da azımsanamayacak bir etkisinin bulunması, bu konuyu medya politikalarının da alanına sokar.[iii]

Avrupa söz konusu olduğunda, “inşa etmek” fiiline farklı bir anlam da yüklenmelidir. Aşama aşama, Avrupa Birliği, anlaşmalar, kurallar, toplumsal kurallar ve programlardan geçerek tanımlanmıştır. Halk kanunları ya da genel geçer kanunlar, her ulus devletin en temel kurallarıdır. Ve bunun tanımı, göreceli olarak gün be gün Avrupa Birliği’ndeki yaşamın içinde şekillenmiştir.[iv]

Avrupa bütünleşmesinde medyanın rolü nedir, Avrupa kamusal alanının yaratılması konusunda medyanın nasıl bir rolü olabilir gibi soruların yanıtı bizi öncelikle Avrupalı kimliği, Avrupa Birliği’nin kimliği gibi kavramlara açıklık getirmeye itmektedir. Avrupalı kimliğinin oluşumu da Avrupa Birliği ile olmuştur. Avrupalı olma özellikleri Avrupa Komisyonu’nun “İleri Çalışmalar” biriminde, “Avrupalı toplum modeli” olarak adlandırılmaktadır. Bu model Avrupalılık özelliklerini, devlet için de geçerli olduğu gibi benzer aile yapılarını, gücün demokratik dağılımını ve kişisel hak ve özgürlükleri de içinde barındırır.[v]

Avrupalı kimliği aslında, Avrupa Birliği’nin dışında da anlam bulur, “Avrupalı”nın dışında kalan kimliği, Avrupa Birliği’nin uluslararası platformdaki geliştirici rolünün de bir esasıdır. Bu rol Avrupa Birliği kurumlarının üretimde ve algılamada günlük ya da paylaşılan Avrupalı kimliğinin AB’nin içinde ve dışında geliştirilmesi esas olan bir roldür.[vi]

Yeni Avrupa, Avrupa Birliği’nin içinde kurulmuştur. Avrupalılaşma süreci, Avrupa Birliği kurumlarının kurallar zinciri ve gündemi ile Avrupalı kimliğinin yeni formları ve kabulünü içeren bir süreçtir.[vii]

Avrupa Birliği’ne üye ülkelerinde görsel-işitsel alanda düzenleme yetkisinin kullanılmasında iki model gelişmiştir. Bazı üye ülkelerde (Almanya, Yunanistan, İrlanda, Avusturya, Hollanda) bağımsız ve özerk bir kurum veya ajans, lisanslama, ara bağlantı, erişim, fiyat kontrolü, frekans ve numaralandırma da dahil olmak üzere tüm alanlarda yetkilerini kullanmaktadır. Portekiz’de düzenleyici kurum frekans dışındaki tüm yetkileri kullanmaktadır. Diğer ülkelerde ise, düzenleyici kurum, yetkilerini ilgili bakanlık ile birlikte kullanmaktadır. Bu durumda yetkinin dağılmış olması, piyasaların beklentisi olan, düzenleyiciliğin tarafsız ve şüphe götürmezliğini zayıflatabilmektedir. Bütün üye ülkelerde ulusal düzenleyici otoritelerin yeterli derecede düzenleme yetkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte, Belçika’da perakende tarifeleri ve ara bağlantı müracaatları; Finlandiya’da ise veri transferi konusunda daha fazla yetki gerekmektedir. Ayrıca, bazı düzenleyici faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için de Hollanda’da şikâyet, Almanya’da talep gerekmesi, uygulamada gecikmelere sebep olabilmektedir.[viii]

Sonuç olarak, ülkeler çapında ve dünya çapında gündemi belirlemede medyanın yok sayılamayacak kadar büyük bir etkisi vardır. Kitle iletişim araçları ve sosyal medya, gündemi oluşturan olaylar ve konular ile halk arasındaki köprü görevi görmektedir. Aynı zamanda aksi yönde, halkın belirlediği ve önemsediği konular -özellikle sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte- ülke ve hatta dünya gündemini oluşturabilmektedir. İki durumda da medyanın giderek artan bir etkiyle gündem belirlemede rol oynadığı bu yazıda da görüldüğü gibi su götürmez bir gerçek.

 

[i] Avrupa Birliği’nin Medya Politikaları Ve Uyum Sürecinde Türk Medyası/ Meltem ACAR/sayfa 5

[ii] Avrupa Birliği’nin Medya Politikaları Ve Uyum Sürecinde Türk Medyası/ Meltem ACAR/sayfa 10

[iii] Avrupa Birliği’nin Medya Politikaları Ve Uyum Sürecinde Türk Medyası/ Meltem ACAR/sayfa 10

[iv] Irene Bellier and Thomes M. Wilson, “Building, İmaging and Experiancing Europe: Instıtutions and Indenties in the EU”, An Antrophology of the European Union, 2000.

[v] Avrupa Birliği’nin Medya Politikaları Ve Uyum Sürecinde Türk Medyası/ Meltem ACAR/sayfa 11

[vi] Irene Bellier and Thomes M. Wilson, “Building, İmaging and Experiancing Europe: Instıtutions and Indenties in the EU”, An Antrophology of the European Union, 2000.

[vii] Avrupa Birliği’nin Medya Politikaları Ve Uyum Sürecinde Türk Medyası/ Meltem ACAR/sayfa 11

[viii] Eight Report from the Commission on the Implementation of the Telecommunications Regulatory Package, COM(2002) 695 final, s.18 -19

 

Rumeysa Aydemir

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s